Szczury

Występowanie:

• osiedla ludzkie
• niższe części budynków
• piwnice
• rury kanalizacyjne
• brzegi rzek
  
  Biologia
  Jest gatunkiem wszystkożernym, zjada więc bardzo różne produkty, przede wszystkim pochodzenia roślinnego (ziarna, owoce, jarzyny, trawy), ale także zwierzęcego (mięso, kości), a nawet mydło, czy świece. Nie gromadzi zapasów pokarmu, lecz osiedla się w najbliższym sąsiedztwie jego źródeł. Dobowe zapotrzebowanie pokarmowe szczura wędrownego stanowi około 10% masy jego ciała, a więc 15-20 g.
  Okres rozrodu trwa od wczesnej wiosny do późnej jesieni, a w odpowiednich warunkach - cały rok. Samica po 22-24-dniowej ciąży wydaje zwykle po 6-10 młodych. Noworodki są czerwone, nagie i ślepe; ssą przez 28 dni, widzą po 15-16 dniach, po 20 dniach biegają, a po 6 tygodniach stają się samodzielne. Młode szczury osiągają dojrzałość płciową po 75-tym dniu życia. Szczur wędrowny żyje do 3 lat, jednak niewielki procent tych gryzoni przeżywa ponad rok.
  
  Szkodliwość
  Szczur jest gryzoniem wyrządzającym bardzo duże szkody. Mimo, że dobowe ilości spożywanego przez szczury pokarmu są stosunkowo niewielkie, to straty bywają zwykle poważne, ponieważ dodatkowo traci się duże ilości produktów na skutek ich zanieczyszczenia kałem i moczem gryzoni, zdeptania, rozwleczenia itp. Ponadto szczury mogą przegryzać tekturę, drewno, cienkie blachy, osłony z miękkich metali, rury ołowiane, wszelkiego rodzaju maty i worki, powodując w ten sposób duże straty (pękanie nadgryzionych worków podczas ładowania, krótkie spięcia w wyniku uszkodzenia przewodów elektrycznych, zawalanie się podgryzionych stropów w spichrzach, czy magazynach, a nawet całych budynków na skutek uszkodzenia fundamentów).
  Stanowią też duże zagrożenie dla zdrowia człowieka. Gryzonie te oraz ich pasożyty zewnętrzne mogą być nosicielami zarazków i pasożytów powodujących groźne choroby ludzi, np. dżumę.
  
  Profilaktyka
  Najskuteczniejszym sposobem zabezpieczania naszego domu przed gryzoniami myszowatymi jest zapewnienie tzw. szczuroszczelności, czyli uniemożliwienie im wtargnięcia do pomieszczeń i wedrówki po nich, znalezienia bezpiecznych kryjówek i urządzenia gniazd oraz dostępu do zapasów żywności. Należałoby więc zlikwidować wszelkie otwory, szpary oraz nieszczelności w fundamentach, ścianach, drzwiach, oknach, podłogach i sufitach, wokół przewodów wodnokanalizacyjnych, elektrycznych itp.
  Istotnym warunkiem uniknięcia gryzoni myszowatych jest też utrzymywanie higieny w pomieszczeniach i ich otoczeniu, co znacznie utrudnia szkodnikom znalezienie pożywienia i wody. Produkty żywnościowe powinny być przechowywane w odpowiednich pojemnikach, a śmieci i odpady zabezpieczone w szczelnie zamykanych pojemnikach i systematycznie usuwane.
  
  Zwalczanie
  Przy zwalczaniu szczurów możemy posłużyć się różnymi preparatami, które różnią się działaniem oraz sposobem wabienia gryzoni; Normix Ziarno - antykoagulent, Rat Killer Super, Rat Killer Perfect, Rattox BB Kostka, Toxanox + oraz Kittox - cholekalcyferol.

Myszy, norniki

Występowanie:

• osiedla ludzkie
• ogrody
• pola uprawne
  
  Biologia
  Jest gryzoniem wszystkożernym, może odżywiać się wyłącznie pokarmem roślinnym (ziarnami zbóż, nasionami traw), jak i wyłącznie pokarmem zwierzęcym (np. bezkręgowcami), najczęściej - oboma rodzajami pokarmu.
  Mysz domowa w sprzyjających warunkach może rozmnażać się przez cały rok. Samica po 19-21-dniowej ciąży wydaje potomstwo; średnio 4 razy w roku po 6-8 sztuk. Młode rodzą się nagie i ślepe. Oczy otwierają po 11-14 dniach, ssą do 25 dni, a dojrzałość płciową osiągają po 42 dniach. W warunkach domowych mysz żyje do 1,5 roku, a w hodowlanych - do 4 lat.
  
  Szkodliwość
  Wyrządza, podobnie jak szczur, szkody gospodarcze. W mniejszym stopniu zagraża naszemu zdrowiu.
  
  Profilaktyka
  Głównie należy zwrócić uwagę na szczelność pomieszczeń.
  
  Zwalczanie
  Podobnie jak szczurów. Naturalnymi wrogami myszy domowej są koty, kuny, łasice laski, tchórze i ptaki drapieżne.
  Do zwalczania myszy stosujemy preparaty: Normix Ziarno, Rat Killer Super, Rat Killer Perfect, Rattox BB Kostka, Toxanox + oraz Kittox.

Pchły

Występowanie:
Na ziemi żyje około 1500 gatunków tych dokuczliwych owadów, z tego kilkadziesiąt - także w Polsce. Wymienione gatunki są pasożytami zwierząt stałociaplnych - żyją bezpośrednio na nich oraz w ich bliskim otoczeniu. Tylko 10-20% owadów przebywa na żywicielu, reszta - w jego posłaniu i miejscach wylegiwania się (np. w tapicerowanych meblach).

Biologia
Pchła w cyklu rozwojowym przechodzi przez stadium jaja, larwy, poczwarki i owada dojrzałego. Czas rozwoju poszczególnych form zależy od temperatury, wilgotności powietrza, obfitości i dostępności pożywienia. Samica pchły w czasie swojego życia składa wielokrotnie po 4-8 jaj (w sumie około 500 sztuk) na skórze zwierzęcia-gospodarza lub w jego otoczeniu. Przed każdym składaniem musi napić się krwi. Po upływie od 3 do 20 dni (w zależności od temperatury) z jaj wylęgają się robakowate larwy, niepodobne do dorosłych pcheł. Odżywiają się one resztkami organicznymi. Preferują miejsca ciemne i zaciszne - szczeliny w podłodze, wykładziny dywanowe, maty, poduszki i narzuty, tapicerowane meble, legowiska dla zwierząt. Pod koniec okresu rozwoju larwa buduje kokon, w którym przeobraża się w poczwarkę i później w owada dojrzałego. W ciepłym klimacie oraz w ogrzewanych pomieszczeniach minimalna długość cyklu rozwojowego wynosi 2 tygodnie; w rejonach chłodniejszych lub podczas zimy rozwój trwa dłużej - nawet do roku.

Szkodliwość
Pasożytujące na róznych żywicielach pchły mogąprzenocić patogeny i poasożyty między zwierzętami dzikimi, hodowlanymi, a człowiekiem. Pchły mogą rozpowszechniać: dżumę, tularemię, różycę, dur szczurzy, różne infekcje wirusowe. Są także przejściowymi żywicielami niektórych tasiemców, mogących rozwijać się w organizmach psów, kotów i ludzi.

Profilaktyka
Polega głównie na regularnym odkurzaniu dywanów i wykładzin podłogowych oraz praniu pokryć i poduszek z posłań zwierząt. Ponieważ pchły pasożytujące na gryzoniach mogą przenosić różne choroby, należy także likwidować szczury i myszy w otoczeniu.

Zwalczanie
Aby zniszczyć rozwijające się larwy i nieaktywne osobniki dorosłe znajdujące się w posłaniu i otoczniu zwierzęcia, należy co pewien czas powtarzać dezynsekcję. Gdy pies przebywa w budzie, należy wykonać dezynsekcję także jej oraz najbliższego otoczenia (piasku w pobliżu). Pchły w piwnicy można zwalczać preparatami aerozolowymi, pylistymi lub do opryskiwania, typu EC lub WP (np. Ascyp 10 WP). Należy stosować preparaty niskotoksyczne (Juventox 40 SL), które wytępią pchły, a nie zaszkodzą często gnieżdżącym się w piwnicach kotom (są one pożyteczne, bo likwidują gryzonie). Ponieważ piwnica odwiedzana jest stosunkowo rzadko, na powierzchniach można pozostawić warstwę preparatu.

Mole

Występowanie:

• mieszkania
• strychy
• magazyny tekstylne
  
  Biologia
  Dorosły mól żyje około 15-20 dni. Samica w ciągu życia składa od 30-100 jaj na materiałach pochodzenia zwierzęcego: wełnie, futrach lub skórach, pierzu, piórach. Z nich wykluwają się larwy, które w miejscu żerowania otaczają się filcowatym, białym oprzędem i pozostają tam do momentu przepoczwarzenia się lub zjedzenia wszystkiego dookoła. Larwy dorastają do 10 mm i przez cały okres wzrostu są bardzo żarłoczne.
  
  Szkodliwość
  Dorosły mól nie wyrządza szkód, gdyż sam nie pobiera pokarmu. Korzysta wyłącznie z zapasów zgromadzonych w stadium larwalnym. W naszych mieszkaniach łupem moli mogą paść wełniane dywany i kilimy, odzież, zwłaszcza, gdy jest ciasno upakowana w szafach, kufrach lub szufladach, zapomniane na wieszakach filcowe kapelusze, wyroby z piór (np. zmiotki od kurzu), obicia tapicerowanych mebli, futrzane, filcowe i wełniane wkładki w butach.
  
  Profilaktyka
  Zarówno larwy, jak i postacie dorosłe tych owadów są wrażliwe na działanie olejków eterycznych niektórych roślin (lawenda, szałwia, marzanka wonna lub złocien maruna). Nie należy także zapominać o przekładaniu, wietrzeniu i trzepaniu wełnianych wyrobów oraz wystawianiu ich na działanie niskiej temperatury lub słońca. Cenniejsze duże sztuki odzieży można przewchowywać w workach przeciwmolowych. Można także przekładać odzież perfumowanymi mydełkami toaletowymi - mole nie lubią żadnych silnych zapachów.
  
  Zwalczanie
  Środkami naturalnymi i chemicznymi. Niektóre rośliny, np.: bylica piołun, bylica boże drzewko, wrotycz pospolity, wydzielają substancje działające zarówno odstraszająco, jak i owadobójczo na mole. Jeżeli zdecydujemy się na zwalczanie moli środkami chemicznymi powinniśmy zastosować preparat Ascyp 10 WP lub Aqua Reslin.

Mrówki faraona

Występowanie:
wyłącznie dobrze ogrzane, ciepłe pomieszczenia:

• kuchnie
• łazienki
• hydrowęzły
• pralnie
• zsypy
  
  Biologia
  Mrówki faraona prowadzą społeczny tryb życia, dzieląc się funkcjami. Robotnice opiekują się potomstwem lub wędrują w poszukiwaniu pokarmu i wody. Samice - królowe składają jaja. Samce pojawiają się w gniazdach okresowo, zwykle późną jesienią, i po kopulacji wkrótce giną. Samice po utracie skrzydeł przystępują do składania jaj. Każda w ciągu życia może złożyć ich około 300. Rozwój młodego pokolenia - od złożenia jaj, poprzez stadia larwalne, poczwarkę, do postaci dorosłej - trwa około półtora miesiąca w przypadku robotnic, a samic o kilka dni dłużej.
  
  Szkodliwość
  Niszczą żywność. Ich bolesne ukłucia mogą prowadzić do wystąpienia objawów alergii. Możliwe jest również przenoszenie przez mrówki chorobotwórczych bakterii i innych mikroorganizmów.
  
  Profilaktyka
  Należy ograniczyć rozprzestrzenianie się owadów i utrudnić im gnieżdżenie się w naszych domach i pomieszczeniach gospodarczych. Można to uzyskać przez: dbanie o owadoszczelność pomieszczeń, likwidację wszelkich szpar i szczelin, zwłaszcza przy listwach podłogowych, rurach kanalizacyjnych i grzewczych, framugach drzwiowych. Wskazane jest częste mycie szafek i stołów kuchennych gorącą wodą z detergentami, pastowanie podłóg i używanie innych środków konserwujących i odstraszających owady. W zamrówczonych pomieszczeniach kuchennych wszelkie resztki po posiłkahcpowinny być jak najszybciej usuwane, aby uniemożliwić owadom dostęp do pokarmu i wody. Żywność należy przechowywać w szczelnie zamkniętych pojemnikach lub w trwałych opakowaniach, a szafki kuchenne często kontrolować.
  
  Zwalczanie
  Rozpoczynamy od ustalenia szlaków wędrówek mrówek oraz miesc, z których wychodzą. Do zwalczania mrówek stosuje się różne chemiczne środki owadobójcze:
• płynne
• pyliste
• aerozolowe
• trutki pokarmowe
  
  Podstawowa trudność polega na ograniczonym oddziaływaniu środków owadobójczych na owady prowadzące ukryty tryb życia. Jeżeli np. zastosujemy preparaty do opryskiwania, trują one owady przez kontakt powierzchni ich ciała z miejscem opryskanym. W ten sposób giną głównie robotnice. Taki zabieg ogranicza liczebność populacji owadów, ale nie jest w stanie zapewnić zwalczenia całego gniazda. Jeżeli owadów nie jest dużo możemy się zdecydować na tego typu zabieg. Opryskiwać należy głównie szpary i szczeliny, listwy podłogowe, okolice rur kanalizacyjnych, c.o., zlewozmywaków, umywalek, wentylatorów, glazurę, tylne ściany szaf. Widoczne na ścianach ścieżki owadów opryskiwać szerokim pasem (0,5 - 1,0 m), tworzącym bariery owadobójcze dla mrówek wędrujących do gniazd. Z preparatów do opryskiwania można stosować: Alfasep SUPER KILL, Penta 250 FS, Zwalcza mrówki - Polcyp 0,4 SL . Preparaty aerozolowe, np.: Mrówkiller, przeznaczone do zwalczania owadów biegających, służą głównie do szybkiego i bezpośredniego niszczenia wędrujących owadów.
  Jeżeli opryskiwanie nie doprowadzi do wyniszczenia owadów, trzeba zastosować trutki pokarmowe o powolnym działaniu owadobójczym. Robotnice wniosą je do gniazd i z czasem całe gniazdo wymrze. Trutki rozstawia się na drogach wędrówek mrówek. Najskuteczniejsze są trutki o działaniu biologicznym, hamujące rozwój owadów - Faratox, Mrówkobait.